ORboekengidsnl logo

OR-begrippenlijst: OR-termen van A tot Z

In de wereld van de ondernemingsraad kom je veel vaktermen tegen. Deze begrippenlijst geeft je een helder overzicht van de belangrijkste begrippen rond medezeggenschap, de WOR en het OR-werk. Je vindt hier uitleg van adviesrecht tot zittingstermijn en alles wat daartussen belangrijk is. Klik op een begrip voor de uitleg.

Achterban

De achterban zijn alle medewerkers die door de OR worden vertegenwoordigd.

Goed contact met de achterban is essentieel voor effectief OR-werk.
→ Zie thema: Praktisch OR-werk

Een adviesaanvraag is een formeel verzoek van de Bestuurder aan de OR om advies uit te brengen over een voorgenomen besluit op basis van artikel 25 van de WOR. De adviesaanvraag moet de OR voldoende informatie geven om een goed advies te kunnen schrijven, inclusief de beweegredenen en de gevolgen voor de medewerkers.
→ Zie thema: WOR · Beleid en strategie

 

Het adviesrecht is het recht van de OR om advies uit te brengen over belangrijke organisatiebesluiten. Dit recht is vastgelegd in artikel 25 van de WOR. Het gaat om besluiten zoals reorganisaties, fusies, verhuizingen of grote investeringen. De Bestuurder mag het advies niet zomaar naast zich neerleggen. → Zie thema: WOR · Beleid en strategie

AI staat voor kunstmatige intelligentie. Het gaat om digitale systemen die taken uitvoeren waarvoor normaal menselijke beoordeling, analyse of besluitvorming nodig is. Voor de OR is AI belangrijk als het gevolgen heeft voor werk, functies, privacy, besluitvorming of controle van medewerkers. → Zie thema: OR en AI · Privacy

AI-beleid beschrijft hoe een organisatie kunstmatige intelligentie inzet, beheert en controleert. Hierin kunnen afspraken staan over doelen, risico’s, verantwoordelijkheden, privacy, toezicht en gebruik door medewerkers. De OR kan hierbij adviesrecht, instemmingsrecht en informatierecht hebben. → Zie thema: OR en AI · Strategie & Beleid

Een ambtelijk secretaris (AS) ondersteunt de OR bij administratieve en organisatorische taken, maar is zelf geen OR-lid. De ambtelijk secretaris is een medewerker in dienst van de organisatie die in opdracht van de OR taken uitvoerd.
→ Zie thema: Praktisch OR-werk

De Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) regelt de veiligheid, gezondheid en welzijn van werknemers. De OR heeft instemmingsrecht op regelingen die voortvloeien uit de Arbowet, zoals het arbobeleid en de keuze van de arbodienst.
→ Zie thema: VGWM, Arbo en RI&E

Het artikel 24-overleg is een overlegvergadering waarin de algemene gang van zaken van de onderneming wordt besproken. Bij dit overleg is (een vertegenwoordiging van) de Raad van Commissarissen aanwezig. Dit overleg vindt minimaal twee keer per jaar plaats. → Zie thema: Raad van Commissarissen

De bedrijfscommissie is een onafhankelijke commissie die bemiddelt en adviseert bij geschillen tussen de OR en de Bestuurder. Partijen kunnen de bedrijfscommissie inschakelen voordat ze naar de rechter stappen. → Zie thema: WOR

Beleid is de manier waarop een organisatie keuzes maakt en richting geeft aan het werk. Voor de OR is beleid belangrijk als het gevolgen heeft voor medewerkers, arbeidsvoorwaarden, organisatie-inrichting of werkwijze. De OR kan hierbij adviesrecht, instemmingsrecht of informatierecht hebben. 

→ Zie thema: Strategie en beleid · WOR

Als de Bestuurder een besluit neemt dat afwijkt van het OR-advies, kan de OR binnen één maand beroep instellen bij de Ondernemingskamer van het Gerechtshof Amsterdam. Dit beroepsrecht is geregeld in artikel 26 WOR.

→ Zie thema: WOR 

De Bestuurder is de gesprekspartner van de OR. Volgens artikel 1 WOR is dit degene die de hoogste zeggenschap uitoefent bij de leiding van de arbeid. De Bestuurder voert het overleg met de OR en is verantwoordelijk voor het indienen van advies- en instemmingsaanvragen bij de OR.
→ Zie thema: Bestuurder

 

Een Centrale Ondernemingsraad is een overkoepelende OR voor een onderneming met meerdere vestigingen of bedrijfsonderdelen die elk een eigen OR hebben. De COR behandelt onderwerpen die meerdere of alle vestigingen aangaan.
→ Zie thema: WOR

Een convenant is een schriftelijke afspraak tussen de OR en de Bestuurder over zaken die niet in de WOR zijn geregeld. Hierin kunnen bijvoorbeeld afspraken staan over extra bevoegdheden, faciliteiten of de werkwijze van de OR.
→ Zie thema: Praktisch OR-werk

 

Corporate governance is het stelsel van regels en verhoudingen voor goed ondernemingsbestuur. In Nederland kennen we het Rijnlandse model, waarin de directie de zeggenschap heeft, de OR de medezeggenschap en de Raad van Commissarissen het toezicht.
→ Zie thema: Raad van Commissarissen

Het dagelijks bestuur van de OR bestaat meestal uit de voorzitter en de secretaris. Het DB bereidt vergaderingen voor, onderhoudt contact met de Bestuurder en coördineert het OR-werk.
→ Zie thema: Praktisch OR-werk

 

Digitalisering betekent dat werkprocessen, informatie of besluitvorming steeds meer digitaal worden georganiseerd. Voor de OR is digitalisering belangrijk als dit gevolgen heeft voor functies, werkdruk, privacy, samenwerking of de manier waarop medewerkers worden aangestuurd.

→ Zie thema: OR en AI · Strategie & Beleid

OR-leden hebben recht op faciliteiten om hun werk goed te kunnen doen. Dit omvat onder andere tijd voor OR-werk (minimaal 60 uur per jaar), tijd voor OR- en overlegvergaderingen, scholing, vergaderruimte en administratieve ondersteuning. Dit is geregeld in artikelen 17 en 18 WOR.
→ Zie thema: Praktisch OR-werk

Een fusie is het samengaan van organisaties of bedrijfsonderdelen. Voor de OR is een fusie vaak adviesplichtig, omdat de gevolgen groot kunnen zijn voor werk, functies, organisatie-inrichting en arbeidsvoorwaarden.

→ Zie thema: Adviesrecht · Strategie en beleid

De Bestuurder kan de OR geheimhouding opleggen over bepaalde informatie (artikel 20 WOR). OR-leden moeten deze geheimhouding respecteren, ook na afloop van hun OR-lidmaatschap. De geheimhouding moet wel redelijk zijn en mag het OR-werk niet onmogelijk maken.
→ Zie thema: WOR

 

Governance gaat over de manier waarop een organisatie wordt bestuurd, gecontroleerd en verantwoord. Voor de OR is governance belangrijk bij overleg met de Bestuurder, toezicht door de Raad van Commissarissen of Raad van Toezicht en strategische besluitvorming.

→ Zie thema: Raad van Commissarissen · Strategie en beleid

Een Groepsondernemingsraad is een OR voor een groep van ondernemingen die samen een economische eenheid vormen. De GOR behandelt alleen onderwerpen die de hele groep aangaan.
→ Zie thema: WOR

 

HR staat voor Human Resources. HR houdt zich bezig met personeelsbeleid, arbeidsvoorwaarden, ontwikkeling, verzuim, beoordeling en inzetbaarheid van medewerkers. Veel HR-regelingen raken aan het instemmingsrecht van de OR.

→ Zie thema: HR · Instemmingsrecht

Het informatierecht is het recht van de OR om informatie te ontvangen die nodig is voor het uitvoeren van de OR-taken. De Bestuurder is verplicht deze informatie op tijd te geven. Dit recht is vastgelegd in de artikelen 31 tot en met 31f WOR.
→ Zie thema: WOR · Financiën

Het initiatiefrecht geeft de OR de mogelijkheid om zelf voorstellen te doen over sociale, organisatorische en economische zaken (artikel 23 WOR). De Bestuurder moet deze voorstellen behandelen en met argumenten reageren.
→ Zie thema: WOR

 

Het instemmingsrecht is het recht van de OR om wel of niet in te stemmen met voorgenomen besluiten over personele regelingen. Dit recht is vastgelegd in artikel 27 WOR. Zonder instemming van de OR mag de Bestuurder het besluit niet uitvoeren, tenzij de kantonrechter vervangende toestemming geeft.
→ Zie thema: WOR · Beleid en strategie

Een instemmingsaanvraag is een formeel verzoek van de Bestuurder aan de OR om in te stemmen met een voorgenomen besluit over een regeling die onder artikel 27 WOR valt. De OR kan instemmen of niet instemmen.
→ Zie thema: WOR

 

Internationale medezeggenschap gaat over overleg en invloed van medewerkers in organisaties die in meerdere landen actief zijn. Voor Nederlandse OR-en is dit belangrijk bij internationale concerns, grensoverschrijdende besluiten en samenwerking met een Europese Ondernemingsraad.

→ Zie thema: EOR · English 

De kantonrechter is bevoegd in bepaalde OR-geschillen, bijvoorbeeld als de OR niet instemt met een besluit en de Bestuurder vervangende toestemming vraagt. Ook geschillen over faciliteiten en verkiezingen kunnen aan de kantonrechter worden voorgelegd.
→ Zie thema: WOR

 

Medezeggenschap is het recht van werknemers om invloed uit te oefenen op besluiten in de organisatie waar zij werken. In Nederland is medezeggenschap wettelijk geregeld in de Wet op de Ondernemingsraden (WOR). De ondernemingsraad is het belangrijkste medezeggenschapsorgaan. Medezeggenschap is ook een verzamelnaam voor verschillende vormen van medewerkersparticipatie; bijvoorbeeld OR, PVT of clientenraad.
→ Zie thema: WOR · Nieuw in de OR

Monitoring van medewerkers betekent dat een organisatie gedrag, prestaties, aanwezigheid of digitale activiteiten van medewerkers volgt of registreert. De OR heeft vaak instemmingsrecht bij regelingen voor personeelsvolgsystemen of controle van medewerkers.

→ Zie thema: Privacy · Instemmingsrecht

De Ondernemingskamer is een speciale kamer van het Gerechtshof Amsterdam die oordeelt over geschillen tussen de OR en de Bestuurder. De OR kan hier beroep instellen als de Bestuurder een besluit neemt dat afwijkt van het OR-advies (artikel 26 WOR).
→ Zie thema: WOR

Inhoud:
De ondernemingsraad is een wettelijk verplicht medezeggenschapsorgaan in organisaties met 50 of meer werknemers. De OR vertegenwoordigt de belangen van het personeel en heeft advies- en instemmingsrecht op belangrijke besluiten. De rechten en plichten van de OR zijn vastgelegd in de Wet op de Ondernemingsraden (WOR).

→ Zie thema: WOR · Nieuw in de OR

OR-leden hebben ontslagbescherming: zij mogen niet worden ontslagen vanwege hun OR-werk (artikel 21 WOR). Deze bescherming geldt tijdens het lidmaatschap, maar ook daarna.

→ Zie thema: WOR

Als de Bestuurder een besluit neemt dat afwijkt van het OR-advies, moet hij de uitvoering één maand opschorten. In deze periode kan de OR besluiten of het beroep wil instellen bij de Ondernemingskamer.→ Zie thema: WOR

OR en AI gaat over de rol van de ondernemingsraad bij kunstmatige intelligentie in de organisatie. De OR kijkt daarbij naar gevolgen voor werk, functies, privacy, werkdruk, besluitvorming en controle van medewerkers.

→ Zie thema: OR en AI · Privacy

Het OR-reglement bevat de interne spelregels van de OR, zoals de werkwijze, vergaderfrequentie, stemprocedures en de gang van zaken bij verkiezingen. Het opstellen van een OR-reglement is verplicht (artikel 8 WOR).

→ Zie thema: Praktisch OR-werk · OR-verkiezingen

OR-verkiezingen zijn de verkiezingen waarbij medewerkers hun vertegenwoordigers in de OR kiezen. De meest voorkomende zittingstermijn is drie jaar (artikel 12 WOR). De verkiezingsprocedure is geregeld in het OR-reglement. → Zie thema: OR-verkiezingen

OR-vernieuwing gaat over nieuwe manieren om medezeggenschap te organiseren. Denk aan andere vergadervormen, betere samenwerking met de achterban, projectmatig werken of nieuwe vormen van overleg binnen de kaders van de WOR.

→ Zie thema: OR-vernieuwing · Praktisch OR-werk

De overlegvergadering is de formele vergadering tussen de OR en de Bestuurder (artikel 23 WOR). Hierin worden advies- en instemmingsaanvragen besproken, evenals andere zaken die de onderneming aangaan.→ Zie thema: Praktisch OR-werk · Bestuurder

Pensioen is een arbeidsvoorwaarde die inkomen na pensionering regelt. Voor de OR is pensioen belangrijk bij wijzigingen in pensioenregelingen, arbeidsvoorwaarden en informatievoorziening aan medewerkers.

→ Zie thema: Pensioen · HR

Een personeelsvertegenwoordiging is een medezeggenschapsorgaan voor organisaties met 10 tot 50 werknemers. De PVT heeft minder bevoegdheden dan een OR, maar wel advies- en instemmingsrecht op een aantal onderwerpen. Ook de rechten en bevoegdheden van de PVT zijn geregeld in de WOR.→ Zie thema: WOR

Het plan van aanpak is een verplicht onderdeel van de RI&E. Hierin staat welke maatregelen de werkgever neemt om geconstateerde arbeidsrisico’s te beheersen, inclusief een tijdpad. De OR heeft instemmingsrecht op het plan van aanpak.→ Zie thema: VGWM, Arbo en RI&E

De preventiemedewerker ondersteunt de werkgever bij het arbobeleid en de uitvoering van de RI&E. Elke organisatie moet minimaal één preventiemedewerker hebben. De OR heeft instemmingsrecht op de keuze en positionering van de preventiemedewerker (artikel 13 Arbowet).→ Zie thema: VGWM, Arbo en RI&E

Privacy gaat over de bescherming van persoonsgegevens. Voor de OR speelt privacy een rol bij personeelsdossiers, verzuimgegevens, monitoring, cameratoezicht, digitale systemen en AI-toepassingen.

→ Zie thema: Privacy · OR en AI

De Raad van Commissarissen houdt toezicht op het bestuur van een organisatie. Bij structuurvennootschappen heeft de OR een versterkt aanbevelingsrecht voor nieuwe commissarissen. De RvC is aanwezig bij het artikel 24-overleg.→ Zie thema: Raad van Commissarissen

De Raad van Toezicht is de tegenhanger van de Raad van Commissarissen, maar dan voor stichtingen en verenigingen. De RvT houdt toezicht op het bestuur en heeft vergelijkbare taken als de RvC.→ Zie thema: Raad van Commissarissen

Een reorganisatie is een verandering in de inrichting van de organisatie, functies, werkzaamheden of personele bezetting. Voor de OR is een reorganisatie meestal een belangrijk adviesplichtig onderwerp.

→ Zie thema: Adviesrecht · Strategie en beleid

De RI&E is een wettelijk verplichte inventarisatie van alle arbeidsrisico’s in een organisatie. Op basis van de RI&E stelt de werkgever een plan van aanpak op. De OR heeft instemmingsrecht op zowel de RI&E als het plan van aanpak.→ Zie thema: VGWM, Arbo en RI&E

Rijnlands organiseren gaat uit van vertrouwen, vakmanschap, overleg en gedeelde verantwoordelijkheid. Voor de OR is dit relevant omdat medezeggenschap niet alleen over rechten gaat, maar ook over samenwerking en kwaliteit van besluitvorming.

→ Zie thema: Rijnlands · OR-vernieuwing

OR-leden hebben recht op externe training en begeleiding om hun taken goed te kunnen uitvoeren. In de WOR heet dit scholingsrecht (artikel 18 WOR). De kosten voor externe training en begeleidingzijn voor rekening van de werkgever. Het gaat om minimaal vijf scholingsdagen per jaar.→ Zie thema: Nieuw in de OR · Praktisch OR-werk

De secretaris van de OR bewaakt vaak de agenda, verslagen, actielijsten, correspondentie en planning. De precieze taken kunnen per OR verschillen en worden meestal vastgelegd in het OR-reglement of in werkafspraken.

→ Zie thema: Praktisch OR-werk · Dagelijks Bestuur

Een structuurvennootschap is een grote vennootschap die voldoet aan bepaalde criteria (meer dan 100 werknemers, een geplaatst kapitaal van minimaal €16 miljoen en de organisatie heeft een OR). Bij structuurvennootschappen heeft de OR extra rechten, waaronder een versterkt aanbevelingsrecht voor commissarissen.→ Zie thema: Raad van Commissarissen

Een technologische voorziening is een systeem, hulpmiddel of digitale toepassing die belangrijk is voor de organisatie of het werk. Bij de invoering of wijziging van een belangrijke technologische voorziening kan de OR adviesrecht hebben.

→ Zie thema: OR en AI · Adviesrecht

VGWM staat voor Veiligheid, Gezondheid, Welzijn en Milieu. Veel ondernemingsraden hebben een VGWM-commissie die zich bezighoudt met arbeidsomstandigheden, arbobeleid en de RI&E.→ Zie thema: VGWM, Arbo en RI&E

Een VGWM-commissie is een vaste commissie van de OR die zich bezighoudt met arbeidsomstandigheden. De commissie bereidt standpunten voor over Arbo-onderwerpen en adviseert de OR. De instelling van commissies is geregeld in artikel 15 WOR.→ Zie thema: VGWM, Arbo en RI&E

Een voorgenomen besluit is een besluit dat de Bestuurder van plan is te nemen, maar waarover de OR nog advies of instemming moet geven. Het besluit mag pas worden uitgevoerd nadat de OR advies of instemming heeft gegeven.→ Zie thema: WOR

De voorzitter van de OR leidt meestal de OR-vergadering en bewaakt samen met de secretaris de voorbereiding, bespreking en voortgang van het OR-werk. De precieze rol van de voorzitter kan per OR verschillen.

→ Zie thema: Praktisch OR-werk · Dagelijks Bestuur

Een werktijdenregeling beschrijft wanneer medewerkers werken, pauzeren of roosterdiensten draaien. De OR heeft instemmingsrecht op regelingen over werktijden, omdat deze direct gevolgen hebben voor medewerkers.

→ Zie thema: HR · Instemmingsrecht

De Wet op de Ondernemingsraden (WOR) regelt de medezeggenschap van en voor medewerkers in Nederland. De WOR bepaalt wanneer een OR verplicht is, welke rechten de OR heeft en hoe de samenwerking met de Bestuurder is geregeld. Belangrijke rechten zijn het adviesrecht (artikel 25) en het instemmingsrecht (artikel 27).→ Zie thema: WOR

De Wet toekomst pensioenen (Wtp) verandert het Nederlandse pensioenstelsel. Voor de OR is deze wet belangrijk bij wijzigingen in pensioenregelingen, arbeidsvoorwaarden en informatie aan medewerkers.

→ Zie thema: Pensioen · Instemmingsrecht

Works Council is de Engelse term voor ondernemingsraad. Als afkorting van Works Council gebruken organisaties vaak WoCo. In internationale organisaties wordt deze term gebruikt. De Nederlandse OR is bijzonder in Europa vanwege de sterke wettelijke bevoegdheden.→ Zie thema: English

WoCo is een afkorting die in sommige internationale organisaties wordt gebruikt voor Works Council. Daarmee wordt meestal de ondernemingsraad bedoeld. In Nederland is de officiële term ondernemingsraad of OR.

→ Zie thema: English

De zittingstermijn is de periode waarvoor OR-leden worden gekozen. De meest voorkomende termijn is drie jaar (artikel 12 WOR), maar in het OR-reglement kan een andere termijn worden vastgelegd (twee tot vier jaar).→ Zie thema: OR-verkiezingen

Nieuwe OR-boeken in je inbox

Ontvang alleen een bericht als er echt relevante nieuwe boeken of nuttige aanvullingen op ORboekengids.nl zijn. Geen wekelijkse mailing en geen commerciële acties. Afmelden kan altijd.

Geen wekelijkse mailing en geen commerciële acties.Lees ons privacybeleid.